Fedora Linux, çekirdek seviyesinde sanallaştırma modülü olan **KVM (Kernel-based Virtual Machine)** ve arka planda sanallaştırma altyapısını yöneten **libvirt** API kütüphanesiyle doğrudan entegre gelir. Bu güçlü ve düşük gecikmeli altyapıyı masaüstünde görsel bir arayüzle kontrol etmek için ise **Virt-Manager (Virtual Machine Manager)** kullanılır.
Bu rehberde, Fedora üzerinde KVM ve Virt-Manager ortamının doğrulanmasından başlayarak ISO kalıbı ile sıfırdan bir sanal makinenin oluşturulması, performans optimizasyonları ve sanal makine yönetim adımları ele alınmaktadır.
—
### 1. Ön Hazırlık: Sanallaştırma Desteği ve Servis Kontrolü
İşlemcinin donanım düzeyinde sanallaştırmayı (Intel VT-x veya AMD-V) desteklediğini ve çekirdek modüllerinin devrede olduğunu teyit edin:
“`bash
egrep -c ‘(vmx|svm)’ /proc/cpuinfo
“`
*Dönen değer 0’dan büyükse donanım desteği açıktır.*
Gerekli sanallaştırma paketlerinin ve `libvirtd` servisinin hazır olduğundan emin olun:
“`bash
sudo dnf install -y @virtualization virt-manager
sudo systemctl enable –now libvirtd
“`
Sanal makinelerin internete erişebilmesi için varsayılan NAT sanal ağını etkinleştirin ve kalıcı yapın:
“`bash
sudo virsh net-start default 2>/dev/null || true
sudo virsh net-autostart default
“`
Kullanıcı hesabınızın yönetici parolası girmeden sanal makine yönetebilmesi için hesabınızı `libvirt` grubuna dahil edin:
“`bash
sudo usermod -aG libvirt $USER
“`
*(Bu adım sonrası oturumu kapatıp yeniden açmanız gerekir.)*
—
### 2. Virt-Manager ile Yeni Sanal Makine Oluşturma Adımları
Masaüstü ortamınızın uygulama menüsünden **Sanal Makine Yöneticisi**ni açın veya uçbirimden `virt-manager` komutunu çalıştırın.
#### Adım 1: Kurulum Kaynağını Belirleme
1. Sol üst köşedeki **Yeni Sanal Makine Oluştur** simgesine (küçük monitör ikonu) tıklayın.
2. Açılan pencerede **Yerel yükleme medyası (ISO kalıbı veya CDROM)** seçeneğini işaretleyip **İleri** butonuna basın.
#### Adım 2: ISO Kalıbını Seçme
1. **Gözat…** (Browse) butonuna tıklayın.
2. Açılan depolama havuzundan **Yerel Gözat** (Browse Local) diyerek kurmak istediğiniz işletim sisteminin `.iso` kalıbını seçin.
3. Virt-Manager genellikle işletim sistemini otomatik algılar (örneğin *Debian*, *Fedora* veya *Ubuntu*). Algılamazsa arama kutusuna kuracağınız dağıtımın adını yazıp listeden eşleştirin ve **İleri** deyin.
#### Adım 3: Bellek (RAM) ve İşlemci (CPU) Tahsisi
1. **Bellek (RAM):** Ana makinenizin kapasitesini göz önünde bulundurarak sanal makineye ayrılacak miktarı belirleyin (Örneğin 4096 MiB).
2. **CPU:** Sanal makinenin kullanacağı sanal çekirdek (vCPU) sayısını girin (Örneğin 2 veya 4 çekirdek).
3. **İleri** butonuna tıklayın.
#### Adım 4: Sanal Disk Yapılandırması
1. **Sanal makine için disk görüntüsü oluştur** seçeneğini işaretleyin.
2. İhtiyacınıza uygun disk boyutunu GB cinsinden belirleyin (Örneğin 25 GB). KVM varsayılan olarak **QCOW2** biçimini kullanır; bu biçim diski peşin olarak doldurmaz, veri yazıldıkça dosya boyutunu büyütür.
3. **İleri** butonuna tıklayın.
#### Adım 5: Son Kontroller ve Gelişmiş Donanım Özelleştirmesi
1. Sanal makinenize bir isim verin (örneğin: `fedora-test-vm` veya `debian-srv`).
2. Ağ seçiminde **Sanal ağ ‘default’: NAT** seçeneğinin işaretli olduğunu teyit edin.
3. Disk ve işlemci ayarlarında ince optimizasyon yapmak için **”Yüklemeden önce yapılandırmayı özelleştir”** kutucuğunu işaretleyip **Bitir** butonuna tıklayın.
—
### 3. Kritik Performans ve Donanım Ayarları
Özelleştirme penceresi açıldığında daha akıcı bir deneyim elde etmek için şu donanım parametrelerini gözden geçirin:
* **İşlemci Mimarisi (CPUs):** Sol menüden **CPUs** sekmesine gelin. **Model** kısmını açıp **host-passthrough** veya **host-model** olarak seçin. Bu ayar, ana makinenin tüm CPU yönerge setlerini (SSE, AVX vb.) sanal makineye doğrudan aktararak performansı belirgin biçimde artırır.
* **Disk Veriyolu (VirtIO):** Sol menüden **SATA Disk 1** seçeneğine tıklayın. **Gelişmiş seçenekler** altındaki **Disk veriyolu** değerini `SATA` yerine **VirtIO** yapın. Bu ayar, diski doğrudan paravirtualized sürücülerle çalıştırarak I/O gecikmelerini minimize eder.
* **Ağ Kartı (VirtIO):** Sol menüden **NIC (Ağ Kartı)** seçeneğine tıklayın. **Aygıt modeli** değerini **virtio** olarak belirleyin.
* **Görüntü ve Video:** Grafik arayüzlü bir dağıtım kuruyorsanız **Video** donanımını **QXL** veya **Virtio** olarak ayarlayın, **3B Hızlandırma** kutusunu isteğe bağlı olarak işaretleyin.
Yapılan değişiklikleri kaydetmek için alttaki **Uygula** (Apply) butonuna basın, ardından sol üstteki **Yüklemeyi Başlat** (Begin Installation) butonuna tıklayın.
—
### 4. Sanal Makineyi Yönetme ve Konsol Kullanımı
Yükleme başladığında Virt-Manager’ın dahili grafik konsolu (SPICE veya VNC) otomatik olarak açılır.
* **Konsol Çıkışı:** Fare veya klavye sanal makinenin içinde kilitlenirse ana sisteme geri dönmek için `Ctrl + Alt` tuş bileşimine basın.
* **Tam Ekran:** Üst menü çubuğundaki tam ekran simgesiyle veya `F11` tuşuyla tam ekrana geçebilirsiniz.
* **Kapatma / Zorla Yeniden Başlatma:** Üstteki kırmızı kapatma butonunun yanındaki oka basarak **Yeniden Başlat**, **Kapat** veya acil durumlar için **Zorla Kapat** (Power Off) sinyali gönderebilirsiniz.
* **Anlık Görüntü (Snapshot):** Sanal makinede kritik bir test yapmadan önce menüdeki **Anlık Görüntüleri Yönet** (Manage VM Snapshots) simgesine basarak anlık durum yedeği alabilir, bir hata durumunda tek tıkla önceki temiz duruma geri dönebilirsiniz.
İşletim sistemi kurulumu tamamlandıktan sonra sanal makinenizi yeniden başlatıp normal bir fiziksel bilgisayar gibi doğrudan KVM hızında kullanabilirsiniz.