Fedora Linux üzerinde uzak bir web sunucusuna veya sanal sunucuya (VPS) dosya aktarımı yapmak için üçüncü taraf ek yazılımlar kurmaya gerek yoktur. Fedora’da masaüstü ortamlarının dahili dosya yöneticileri (GNOME için **Nautilus / Files**, MATE için **Caja**, XFCE için **Thunar**), arka planda **GVfs** (GNOME Virtual File System) altyapısını kullanarak FTP ve SFTP bağlantılarını doğrudan birer yerel klasör gibi sisteme bağlayabilir.
Bu rehberde, Fedora dosya yöneticileri üzerinden güvenli dosya aktarım protokolü (SFTP) ve standart dosya aktarım protokolü (FTP) ile bir sunucuya nasıl bağlanılacağı, bağlantının kalıcı hale nasıl getirileceği ve bağlantının nasıl sonlandırılacağı adım adım açıklanmaktadır.
—
### Protokol Seçimi: SFTP ve FTP Farkı
* **SFTP (SSH File Transfer Protocol):** SSH (Secure Shell) protokolü üzerinden şifrelenmiş tünel aracılığıyla çalışır (Varsayılan port: `22`). Kullanıcı bilgileri ve dosya içerikleri ağ üzerinden güvenli bir şekilde iletilir. Uzak Linux sunucuları yönetirken her zaman SFTP tercih edilmelidir.
* **FTP (File Transfer Protocol):** Verileri ve oturum açma kimlik bilgilerini düz metin (şifresiz) olarak iletir (Varsayılan port: `21`). Yalnızca yerel ağ içi testlerde veya sunucunun SFTP desteği sunmadığı zorunlu durumlarda kullanılmalıdır.
—
### Adım 1: Dosya Yöneticisi ile Sunucuya Bağlanma
Fedora’da kullandığınız masaüstü ortamına göre bağlantı ekranını açma adımları şunlardır:
#### GNOME (Nautilus)
1. **Dosyalar** (Nautilus) uygulamasını açın.
2. Sol tarafta yer alan kenar çubuğunun en altındaki **Diğer Konumlar** (Other Locations) sekmesine tıklayın.
3. Pencerenin alt kısmında beliren **Sunucuya Bağlan** (Connect to Server) metin giriş kutusuna erişin.
#### MATE (Caja)
1. **Caja** dosya yöneticisini açın.
2. Üst menü çubuğundan **Dosya** > **Sunucuya Bağlan…** (Connect to Server…) yolunu izleyin (veya `Ctrl + L` tuşlarıyla adres çubuğuna doğrudan URI yazın).
3. Açılan iletişim penceresinde **Hizmet Türü** olarak *SSH* (SFTP için) veya *FTP (kullanıcı adı ile)* seçeneğini belirleyin.
—
### Adım 2: Bağlantı Adresini (URI) Tanımlama
GNOME Nautilus üzerinde adres giriş kutusuna doğrudan protokol URI formatı yazılır. Port numarası varsayılandan farklıysa adresin sonuna `:PORT` şeklinde eklenir.
**SFTP Bağlantı Sözdizimi:**
“`text
sftp://kullanici_adi@sunucu_ip_veya_domain:port
“`
*Örnek:*
“`text
sftp://root@192.168.1.100
sftp://volkan@sunucu.alanadi.com.tr:2222
“`
**FTP Bağlantı Sözdizimi:**
“`text
ftp://kullanici_adi@sunucu_ip_veya_domain:port
“`
*Örnek:*
“`text
ftp://musteri@ftp.alanadi.com.tr:21
“`
Adresi yazdıktan sonra **Bağlan** (Connect) butonuna tıklayın.
—
### Adım 3: Kimlik Doğrulama ve Güvenlik Onayı
1. **SSH Anahtarı Onayı (İlk SFTP Bağlantısında):** Eğer sunucuya SFTP ile ilk defa bağlanıyorsanız, sistem sunucunun parmak izini (Host Key Fingerprint) doğrulamanızı isteyen bir güvenlik uyarısı gösterecektir. Sunucu parmak izini onaylayıp işleme devam edin.
2. **Parola Girişi:** Açılan kimlik doğrulama penceresine sunucu kullanıcısının parolasını girin.
3. **Parola Saklama Seçenekleri:** Parolanın her defasında sorulmasını istemiyorsanız **Oturum Kapanana Kadar Hatırla** veya **Kalıcı Olarak Hatırla** (GNOME Anahtarlık / Keyring aracılığıyla şifrelenir) seçeneğini işaretleyip **Kilidi Aç** / **Bağlan** butonuna basın.
İşlem başarıyla tamamlandığında, sunucunun kök (`/`) veya kullanıcı ana dizini (`/home/kullanici`) dosya yöneticisinde normal bir yerel klasör gibi listelenecektir. Buradan çift tıklayarak klasörlere girebilir, sürükle-bırak yöntemiyle dosya yükleyebilir veya silebilirsiniz.
—
### Bağlantıyı Hızlı Erişim İçin Yer İmlerine Ekleme
Bağlandığınız sunucuya daha sonra tek tıkla erişebilmek için:
1. Sunucu dizini açıkken dosya yöneticisinin üst menüsünden veya sağ tıklama menüsünden **Yer İmlerine Ekle** (Bookmark this Location) seçeneğini seçin (Kısayol: `Ctrl + D`).
2. Bağlantı, dosya yöneticisinin sol kenar çubuğuna bir yer imi olarak kalıcı biçimde yerleşecektir. Daha sonra bu simgeye tıklandığında kimlik doğrulaması otomatik tamamlanarak dizin açılır.
—
### Bağlantıyı Sonlandırma (Bağlantıyı Kesme)
Aktarım işlemleri bittiğinde sunucu oturumunu güvenli bir şekilde kapatmak için:
1. Dosya yöneticisinin sol kenar çubuğundaki bağlı sunucu simgesinin yanındaki **Çıkar / Bağlantıyı Kes** (Eject / Unmount) simgesine tıklayın.
2. Alternatif olarak sunucu simgesine sağ tıklayıp **Bağlantıyı Kes** seçeneğini seçin.
Bu işlem sunucuyla olan soket bağlantısını düzgün bir şekilde kapatır ve veri kaybını önler.