Fedora Atomic (Silverblue, Kinoite vb.) sistemlerde geleneksel `dnf` yerine taban imaj yönetimi için **`rpm-ostree`** ve yeni nesil imaj tabanlı sistemler için **`bootc`** araçları kullanılır. Bu araçlar, dosya sistemini bozmadan atomik işlemler gerçekleştirir.
—
### rpm-ostree ile Temel İşlemler
`rpm-ostree`, işletim sisteminin Git benzeri “commit” ve dağıtım (deployment) mimarisiyle yönetilmesini sağlar.
**1. Mevcut Durumu İnceleme**
Sistemin hangi imajda olduğunu, katmanlanmış paketleri ve bekleyen güncellemeleri listelemek için:
“`bash
rpm-ostree status
“`
*Bu komutun çıktısında aktif olan sistemin yanında `*` işareti yer alır.*
**2. Güncelleme (Upgrade)**
Taban işletim sistemi imajını en son sürüme güncellemek için:
“`bash
rpm-ostree upgrade
“`
*İşlem arka planda yeni bir dağıtım (deployment) oluşturur. Güncellemenin devreye girmesi için sistemi yeniden başlatmak gerekir:*
“`bash
systemctl reboot
“`
**3. Paket Katmanlama (Package Layering)**
Taban imaja doğrudan bir RPM paketi eklemek (örneğin donanım sürücüsü veya VPN aracı):
“`bash
rpm-ostree install htop wireguard-tools
“`
*Bu komut mevcut taban imajın üzerine paketleri derler ve yeni bir açılış kaydı oluşturur.*
Canlı sistemde yeniden başlatmadan anında kullanmak isterseniz:
“`bash
rpm-ostree install –apply-live htop
“`
Bir paketi katmandan kaldırmak:
“`bash
rpm-ostree uninstall htop
“`
**4. Geri Alma (Rollback)**
Son güncelleme veya paket yüklemesinden sonra bir sorun çıkarsa, önceki dağıtıma dönmek için:
“`bash
rpm-ostree rollback
systemctl reboot
“`
*Sistem açılışında GRUB menüsünden de önceki kayıt doğrudan seçilebilir.*
—
### bootc ile Konteyner Tabanlı Sistem Yönetimi
`bootc` (bootable containers), tüm işletim sistemini standart bir OCI/Docker konteyner imajı (`quay.io/…`) gibi yönetmeyi sağlayan yeni nesil mekanizmadır.
**1. Sistem Durumunu Kontrol Etme**
Mevcut çalışan konteyner imajını ve kayıtları görmek için:
“`bash
bootc status
“`
**2. İmajı Güncelleme**
Sistemin bağlı olduğu uzak konteyner deposundaki yeni sürümü çekip hazırlamak için:
“`bash
bootc upgrade
“`
*Güncellemeyi hemen aktif edip makineyi yeniden başlatmak için:*
“`bash
bootc upgrade –apply
“`
**3. Farklı Bir İmaja Geçiş (Rebase / Switch)**
Sistemi başka bir masaüstü varyantına veya özel derlenmiş bir konteyner imajına geçirmek için:
“`bash
bootc switch quay.io/fedora/fedora-kinoite:latest
bootc switch –apply quay.io/fedora/fedora-kinoite:latest
“`
**4. Geri Alma (Rollback)**
Hatalı bir imaj güncellemesinden sonra önceki kararlı konteyner imajına dönmek için:
“`bash
bootc rollback
systemctl reboot
“`
—
### İki Aracın Karşılaştırması
* **`rpm-ostree`**, yerel makinede taban imajın üzerine ek paketler (layering) derlemeyi kolaylaştırır ve klasik masaüstü kullanımına esneklik katar.
* **`bootc`**, tüm sistemi tek bir OCI konteyner çıktısı olarak kabul eder; paket katmanlama yerine özelleştirmelerin sunucuda bir `Containerfile` ile derlenip tek parça halinde cihaza dağıtılmasını hedefler.